Chuyến đi thực tập giáo trình lần thứ nhất – khối HTX
Điểm thực tập tại xã Cổ Bi
Trước khi đến thực tập tại Cổ Bi, tôi
chỉ biết chợ Vàng và bên sông Đuống ở Cổ Bi có bến đò nhỏ qua Phù Đổng, nơi có
hội Gióng nổi tiếng cả nước. Khi về đây thực tập tôi mới biết một di tích rất nổi
tiếng là Hành cung Cổ Bi[1]
– nơi Chúa Trịnh trực tiếp điều hành đất nước thời Hậu Lê trong bối cảnh Vua Lê
– Chúa Trịnh. Ngay bên cạnh Cổ Bi là xã Đặng Xá[2]
(nơi cư xá của người họ Đặng), nghe nói Đặng Thị Huệ, Đặng Mậu Lân[3]
là những nhân vật lịch sử nổi tiếng đã sinh ra ở đây. Rồi cũng từ đây tôi biết
thêm lịch sử tên gọi Trâu Quỳ là từ gò đất lớn có hình con trâu quỳ xuống nhìn
về Thăng Long gắn liền với sự tích Nguyên phi Ỷ Lan[4].
Cổ Bi-Đặng Xá-Phù Đổng-Trâu Quỳ là những xã gắn với nhiều di tích lịch sử
- rõ ràng là những vùng dân cư lâu đời. Ở đây có những làng cổ chứa đựng nhiều
di tích và huyền thoại trong lịch sử và văn hóa dân gian Việt Nam.
Nhóm thực tập hỗn hợp 2 khóa
Năm 1978, Khoa Kinh tế nông nghiệp xếp
KT20 cùng đi thực tập cùng với các lớp KT19. Nhóm của tôi được cử đi thực tập tại
HTX nông nghiệp quy mô toàn xã tại Cổ Bi, cách trường khoảng 4 km. Nhóm KT20A do
anh Khang làm tổ trưởng (gồm Chu Văn Khang, Lê Hữu Ảnh, Công Phương Kình và
Nguyễn Ngọc Minh). Nhóm KT19 gồm Đỗ Kim Chung, anh Tuyên, anh Chữ, Chị Huệ, chị
Đằm. Các anh chị KT19 thực tập thời gian dài hơn (chúng tôi chỉ đi 4 tuần nên về
trước). Tuy cùng ăn ở và thực tập một nơi nhưng công việc KT20 và KT19 khác
nhau.
Cả nhóm được bố trí ăn ngủ tại Trại
Chăn nuôi thôn Vàng. Trại khi đó không chăn nuôi con gì nên sạch sẽ và hoang vắng.
Chỉ có một bác bảo vệ trông coi tài sản. Trại nằm ngoài rìa đồng, thoáng mát,
xa dân cư. Sau khi chúng tôi đến, bác bảo vệ được HTX bố trí kiêm luôn việc
giúp chúng tôi nấu ăn hàng ngày. Khi đó HTX có cấp thêm khẩu phần lương thực,
rau xanh cho chúng tôi nên ăn uống không bị đói như trong bếp ăn tập thể trường.
HTX nông nghiệp toàn xã Cổ Bi
Xã Cổ Bi khi đó mới tổ chức HTX toàn xã
do hợp nhất từ 3 HTX của 3 thôn: Vàng, Cam và Hội. Xã có một chợ dân sinh lớn
(gọi là chợ Vàng). Cạnh chợ có HTX mua bán Cổ Bi nổi tiếng một thời – mô
hình HTX mua bán kiểu mẫu. Ngôi nhà 2 tầng khang trang, tầng dưới là nơi
bán hàng, tầng 2 là nơi làm việc của Ban quản lý HTX mua bán. Có cả một dãy nhà
để mua sản phẩm nông nghiệp của bà con và tổ chức bán luôn cho dân. Ở đây rau,
củ, quả cũng được thu mua và trao đổi, miễn là có lợi và cạnh tranh được với chợ
Vàng ngay trước cổng HTX mua bán. Chủ nhiệm HTX mua bán Cổ Bi khi ấy là một người
đàn ông rất tháo vát tên Ân.
Hồi đó HTX Cổ Bi đang có mâu thuẫn nhất
định khi hợp nhất các HTX từ 3 thôn thành HTX quy mô toàn xã. Thôn Cam và thôn
Vàng là 2 thôn lớn nên các mâu thuẫn dường như đã có từ lâu đời. Còn thôn Hội
nhỏ nhất và ý kiến có lẽ không đủ mạnh nên các vấn đề chủ yếu từ 2 thôn lớn trong
xã gây ra. Huyện Gia Lâm thấy tình hình phức tạp nên cử cán bộ huyện về tăng cường
cho Ban chủ nhiệm: ông Hiển từ Công ty Chăn nuôi huyện về làm Chủ nhiệm
HTX, chị Nguyễn Thị Nghĩa từ đơn vị vật tư huyện về làm Kế toán trưởng
HTX. Chúng tôi về thực tập trong bối cảnh đó.
Tôi không rõ công việc của nhóm thực tập
KT19 là gì, nhưng việc của KT20 là thu thập số liệu đất đai cho môn Kinh tế
nông nghiệp và chủ yếu là gặt điểm thống kê năng suất lúa vụ Xuân 1978 cho
môn Thống kê nông nghiệp. Môn Kế toán nông nghiệp chỉ được giao là tìm hiểu sổ
sách kế toán HTX (chế độ 43 tài khoản). Buổi đầu gặp mặt với Ban Chủ nhiệm HTX rất
thuận lợi. Ông Hiển giới thiệu đoàn thực tập với Ban Chủ nhiệm và có ý giao việc
luôn: giao người phụ trách, giao các đầu mối giúp công việc cho sinh viên, giao
người giúp hỗ trợ ăn ở. Sau này ông Hiển thường xuyên ra Trại Chăn nuôi thôn
Vàng thăm và bàn với chúng tôi những công việc phải giúp HTX. Chúng tôi biết
ông Hiển cũng muốn tranh thủ chúng tôi để gỡ rối những vấn đề đang phức tạp tại
HTX. Ngay sau buổi gặp Ban Chủ nhiệm HTX, ông Hiển đã quyết định cấp thêm lương
thực và rau xanh cho nhóm thực tập, lại cử luôn ông bảo vệ ở Trại chăn nuôi thôn
Vàng nấu ăn cho sinh viên hàng ngày.
Nói thêm về 2 cán bộ tăng cường
Ông Hiển có biên chế ở Công ty chăn
nuôi huyện, khoảng 50 tuổi, quê Thanh Hóa. Bản thân ông là Kĩ sư chăn nuôi, tốt
nghiệp ở ĐHNN I. Ông sống cùng vợ con ở Nhà A3 Khu tập thể cán bộ trong trường
ĐHNN I vì khi ấy vợ ông (bà Ngoan) đang công tác tại Phòng Đời sống, cụ thể là
đang làm tại bếp ăn tập thể sinh viên. Ông được huyện cử về HTX Cổ Bi như người
trọng tài giải quyết các vụ việc mâu thuẫn tại 2 thôn lớn của địa phương. Có lẽ
cũng rất phức tạp nên có lần cuối buổi chiều ra thăm chúng tôi, ông nói mỗi
ngày ông phải có cách đi về không giống nhau để tránh bị theo dõi. Đúng vậy, từ
trại Chăn nuôi thôn Vàng, tôi thấy ông đạp xe qua cánh đồng đi tắt ra đường 5 để
về trường.
Chị Nghĩa khi đi tăng cường đang làm Kế
toán ở Công ty vật tư huyện được bổ nhiệm Kế toán trưởng HTX. Chị Nghĩa khá
xinh, khoảng hơn 30 tuổi, quê ở xã Thạch Bàn, Gia Lâm. Hàng ngày chị đạp xe đến
Cổ Bi làm việc (khoảng 4km). Sau này nhờ anh Khang “trổ tài ngoại giao” mà từ
đó chúng tôi quen cả ông Hiển và chị Nghĩa. Nhà bà Ngoan – ông Hiển là nơi
chúng tôi gửi đồ mỗi khi về nghỉ dịp Tết, dịp hè. Với gia đình nhà chị Nghĩa thì
mối quan hệ khá thân thiết do anh Khang rất tình nghĩa với gia đình chị. Bà mẹ chị
Nghĩa rất quý anh Khang, bà bảo: “Tao quý thằng Khang vì nó từng bộ đội, lại
thương binh giống con trai bà”.
Các nội dung thực tập chuyên môn
Việc quan trọng nhất của nhóm KT20 là gặt
điểm thống kê năng suất lúa. Công việc này cần triển khai gấp để kịp gặt điểm
trước khi ruộng lúa của HTX thu hoạch. Chúng tôi nhanh chóng mượn được bản đồ,
phóng tuyến trên bản đồ theo hướng dẫn tập huấn của cô Thanh, từ đó chọn được
các điểm gặt thống kê. Sau khi chọn đủ số điểm trên bản đồ, chúng tôi được anh
cán bộ thống kê HTX đưa đi thực địa để chốt vị trí gặt.
Phải nói chuyện gặt điểm thống kê năng
suất lúa không phải xa lạ với cán bộ thống kê HTX. Anh cán bộ thống kê khá thông
thạo công việc, giúp chúng tôi xác định vị trí trên bản đồ và vị trí thực địa rất
nhanh chóng. Anh cùng chúng tôi bàn luận về cách điều chỉnh vị trí trên bản đồ
và vị trí thực cho hợp lí hơn, đánh dấu thực địa, xác định dự kiến thời gian gặt
và ghi chép cẩn thận xứ đồng, trà lúa, giống lúa… Chỉ một thời gian ngắn là
công việc gặt điểm tiến hành sớm ở các trà lúa có điểm gặt thống kê khi lúa chín.
Trước đó, chúng tôi còn được một buổi
đi thăm đồng cùng cán bộ HTX. Có khoảng 30 chục người là cán bộ chủ chốt thăm đồng
và cả gần chục sinh viên thực tập. Mọi người đến tập trung đầy đủ tại trụ sở HTX
rồi đi bộ đến các cánh đồng. Đi kiểu khép kín các xứ đồng, sau khoảng hơn 4 giờ,
đi lại chắc cũng khoảng 5-6km. Đến gần 12am thì kết thúc thăm đồng, đánh giá đồng
ruộng. Khi về trụ sở xã thì thật bất ngờ, chúng tôi được mời bữa ăn thăm đồng
rất thịnh soạn. Người ta đã mổ cả con lợn tiếp đãi đoàn thăm đồng. Lợn làm
đủ món cho một bữa ăn mà sinh viên chúng tôi thật may mắn được hưởng thụ ngay
sau buổi thăm đồng kéo dài hơn 4 giờ đi giữa nắng nóng và lại đang rất đói.
Việc gặt điểm thống kê cũng khá thuận lợi.
Anh cán bộ thống kê HTX luôn theo sát chúng tôi trong công việc. Có lẽ anh cũng
từng làm công việc này nhiều lần nên khá thông thạo và hướng dẫn chúng tôi làm
rất nghiêm túc. Có 2 cái sào mỗi cạnh dài 2m được xâu bằng dây 2 đầu gậy vào
nhau. Khi ra ruộng, xác định điểm gặt thì đặt 2 sào ra 2 phía, lấy cái thước
vuông kiểm tra để bảo đảm góc vuông 90 độ. Dùng chân ập gốc cây lúa vào trong để
xác định phạm vi gặt. Sau đó quay sào chốt 2 cạnh kia - thế là được 4m2
điểm gặt theo vị trí trên thực địa. Sau đó chỉ việc lấy liềm cắt lúa đưa vào bao,
đánh dấu cẩn thẩn vị trí gặt đem về đập, phơi riêng, cân đo và ghi chép.
Các công việc liên quan đến kĩ thuật
trong nhóm do tôi làm là chính. Anh Khang và anh Minh, anh Kình chỉ giúp vài thứ.
Có nhiều điểm người gặt là dân địa phương cử đi làm giúp nên chúng tôi chỉ như
theo dõi chứ cũng không làm gì. Khi đưa lúa về điểm, các anh trong nhóm KT20 chỉ
giúp tôi đập, phơi, còn theo dõi thì tôi trực tiếp làm cho đến khi cân đo xong.
Anh Kình bảo mày trẻ, làm cho khỏi nhầm, bọn tao mà xúm vào có khi mất dấu là hỏng
cuộc điều tra. Cứ thế, nhóm chúng tôi làm công việc thống kê nông nghiệp rất tốt
và nghiêm túc. Các báo cáo kết quả về gặt điểm cũng do tôi làm thay cho cả
nhóm.
Việc thực tập kế toán thì quá đơn giản.
Thầy Thoại cũng cho nội dung rất lơ mơ nên chúng tôi không biết làm gì. Chị Nghĩa
cho mượn xem sổ sách đủ các loại. Việc hạch toán nghiệp vụ thì chi tiết thì khi
đó có các anh chị KT19 đang làm cùng chị Nghĩa. Nói chung, chúng tôi không học
được mấy từ thực tập môn học Kế toán nông nghiệp.
Môn Kinh tế nông nghiệp thầy Đình giao
cũng chỉ là một bảng thống kê đất đai. Như trên tôi đã nói, sau khi đi thực tập
về chúng tôi cũng có viết báo cáo thu thập số liệu, nhưng không thấy ai thu.
Khi ấy môn Kinh tế nông nghiệp cũng đã thi từ kì trước nên coi như không có kết
quả gì.
Trước khi về, chúng tôi cũng tổ chức
báo cáo kết quả với BCN HTX. Nhưng nhóm KT19 đang còn thực tập nên cũng chia
tay hình thức, không có liên hoan với BCN. Nhìn chung, cuộc đi này vui, có nhiều
trải nghiệm công việc và cũng học hỏi được vài điều trong tổ chức quản trị HTX
nông nghiệp.
Tập hợp kết quả gặt điểm thống kê
Chúng tôi hoàn thành việc thực tập bằng
các báo cáo kết quả, quan trọng nhất là báo cáo kết quả gặt điểm thống kê năng
suất lúa. Về cơ bản chúng tôi biết một cuộc thống kê có những công việc cụ thể
ra sao, nhưng chỉ là ở khâu điều tra thống kê. Các nội dung trong tổng hợp và
phân tích thống kê thì coi như không thuộc phạm vi thực tập.
Tuy nhiên, khi đi thực tập về, chúng
tôi làm báo cáo theo các bảng biểu đã cho thì môn học thống kê nông nghiệp còn phải
tổng hợp, phân tích kết quả trên toàn huyện Gia Lâm. Anh Nguyễn Đình Chình, người
giỏi toán nhất lớp lại là lớp trưởng, được cô Thanh tin cậy phân công làm báo
cáo tổng hợp và phân tích kết quả thống kê. Anh phải tính công thức phương
sai và độ lệch chuẩn của năng suất lúa gặt điểm thống kê 28 HTX trong huyện.
Anh tập hợp con số vào một bảng gồm mấy tờ giấy A0 trải ra giữa nhà. Trên đó
ghi chi chít trên đó các con số: năng suất trung bình 1 HTX, chênh lệch năng suất
trung bình từng HTX với năng suất trung bình chung 28 HTX, bình phương độ lệch năng
suất… để từ đó cộng lại thành tổng bình phương độ lệch (hay phương sai σ2)
và phép tính cuối cùng là khai căn số bình phương đó để tìm ra độ lệch chuẩn
(σ) năng suất thống kê toàn huyện. Anh Chình phải mất mấy tuần làm việc,
các cột con số có quy ước làm tròn tới 2 số lẻ. Bọn trẻ chúng tôi rất ngưỡng mộ
công việc của anh Chình, nhất là mỗi khi anh tính toán thì cố gắng không làm mất
trật tự, không rối trí việc tính toán của anh. Cũng có khi anh được mượn về cái
máy tính Nisha quay tay để kiểm tra, một tay dò bảng, một tay bấm máy và quay.
Đôi khi thấy anh kêu lại nhầm đâu đấy và phải làm lại. Mùa hè nóng mà thấy anh cứ
lầm lì mấy tuần với những con số này thì khiếp thật[5]!
Và cũng chỉ có tổ 1 chúng tôi là biết công việc của anh Chình sau khi kết thúc
thực tập môn học.
Những “thu hoạch” khác ngoài chuyên môn
thực tập
Tôi gọi là những “thu hoạch” vì có thể
nói chuyến đi này rất vui, được HTX giúp đỡ ăn uống, được dự cả liên hoan thăm
đồng, được đi thăm các di tích trong địa phương, được giao lưu với BCN HTX,
giao lưu với KT19 (những người học trước) và nhiều công việc thú vị khác mà tôi
có thể kể dưới đây.
Giao lưu với các anh chị KT19
Tuy 2 nhóm có công việc khác nhau nhưng
học cùng ngành, cùng ăn, cùng ngủ nên có dịp nói nhiều chuyện, từ trao đổi
chuyên môn đến kho tàng chuyện tiếu lâm…
Chị Đằm và chị Huệ là 2 nữ được phân
công phòng ngủ riêng. Anh Chung, anh Tuyên chăm lo rất chu đáo, thậm chí hàng
ngày còn kéo nước giếng để các chị tắm. Tôi thấy bạn bè sống rất tình cảm. Nhóm
này khi ra trường sau này tôi còn gặp được chị Huệ nhiều lần khi chị công tác
Trung tâm đào tạo tại Phúc Thọ (quê anh Đỗ Văn Đức). Anh Tuyên thì công tác ở
Viện Kinh tế nông nghiệp nên cũng nhiều lần gặp, còn anh Chung và tôi thì cùng
là giáo viên Khoa Kinh tế nông nghiệp. Chỉ có chị Đằm (quê Thái Bình) và anh Chữ
(quê Hà Nội) là tôi chưa có dịp gặp lại. Tôi nhớ anh Tuyên như nhiều học lớp
trên nhắc chúng tôi rằng mình là cán bộ kinh tế “đầu đội chính sách, vai
mang chứng từ” nên phải rất cẩn thận trong chuyên môn.
Cả 2 nhóm có tới 5 anh là thương binh:
anh Khang, anh Minh, anh Tuyên, anh Chữ, anh Kình. Đây cũng là mấy cây tiếu
lâm nổi tiếng với cả kho chuyện cuối buổi chiều hè ngồi chè nước hóng gió tào lao.
Nhiều chuyện chỉ kể riêng cho nhóm nam nghe với nhau, 2 chị nữ không biết nên khi
nghe các anh “nói lóng” thì cứ dò hỏi, càng tỏ ra bí hiểm càng buồn cười. Mỗi
buổi chiều khi khiêng mấy cái bàn ra sân để làm bàn ăn (ăn đứng, không ghế) thì
anh Chữ bảo: “mười tám, mười tám” thì người khiêng xoay cái bàn ngang
ra. Mấy chị không hiểu sao xoay ngang lại gọi là “mười tám”. Các chị
cũng gọi xoay ngang là “mười tám” mà không hiểu vì sao lại gọi thế. Chẳng
hạn khi chúng tôi bắt cua về, chị Đằm bảo bọn cua đồng cứ bò “mười tám”.
Trong một chuyện cười của anh Chữ, “mười tám” là “mật mã” cười, mà chuyện
này không thể nói với đám nữ được. Chính tôi đến nay cũng không dám kể với ai,
nay nghĩ vẫn thấy buồn cười.
Chuyện đi bắt cua và bắt bọ vừng
Vì chúng tôi ở sát cánh đồng nên mấy
anh bàn chuyện đi bắt cua đồng cải thiện bữa ăn. Cuối buổi sáng, chúng tôi đi
ra mấy con đường ngoài đồng móc cua. Trời nắng nóng có khi cua bò cả ra ngoài,
chỉ một loáng đủ bữa cho bữa canh chiều. Bác giúp việc nấu giỏi nên có nồi canh
cua ngon ngọt với những thứ là rau quanh trại hái lúc nào, mùa nào cũng có (rau
tập tàng).
Bác bảo vệ còn kể chuyện mùa này thanh
niên trong xóm đi bắt con bọ xít vừng để làm món ăn. Tôi chưa từng nghe nói có
món này nên bác bảo chúng tôi đi theo mấy thanh niên trong xóm xem bắt bọ xít vừng.
Con bọ xít vừng ban đêm ra phá cây vừng, đám thanh niên cầm đuốc đi soi bắt
chúng rất dễ vì đuốc sáng rất dễ nhận thấy lũ bọ xít vừng màu đen. Khi được một
mẻ, mấy anh trai làng cho bọ xít vào chảo rang cháy cạnh. Khi có mùi thơm thì rút
cái đầu ra cho khỏi thân bọ xít cho hết mùi hôi và có thể ăn được (như ăn châu
chấu rang). Ăn thấy cũng khá bùi và ngậy, nhưng cảm giác ăn bọ xít cứ thấy ghê
ghê nên chúng tôi cũng gọi là nếm cho biết mùi đời, không thấy khoái lắm[6].
Được đi lợp nhà lá cọ
Hồi ấy, anh Khang thường đến thăm nhà
chị Nghĩa. Một hôm anh bảo nhà chị Nghĩa sắp lợp nhà, chúng tôi nên đến giúp
gia đình chị. Một buổi thứ 7, anh Khang rủ tôi, anh Minh và anh Chữ đến giúp. Nhà
chị Nghĩa khi ấy lợp lá cọ đã nát nên bị dột và cần lợp lại. Anh Khang chỉ huy
chúng tôi leo lên tháo hết lá cọ cũ, buộc lại các cây luồng, cây nứa ngang dọc
để chuẩn bị lợp lá cọ mới. Đến trưa thì xong món tháo dỡ, gia cố mái nhà và buổi
chiều thì lợp lại. Tôi chưa từng được lợp lá cọ vì hồi ở quê chỉ mới biết lợp tranh
rạ, nhưng anh Khang thạo hết các công việc cứ làm phăm phăm và tôi cũng học và làm
theo. Đến cuối buổi chiều, mấy anh em chúng tôi cùng vài người trong gia đình
chị Nghĩa đã lợp xong mái lá cọ mới. Bà mẹ chị Nghĩa thích quá cứ tấm tắc khen
mấy thằng sinh viên bộ đội này giỏi đủ thứ. Nhà bà có con trai tên Đức cũng bộ
đội, lại thương binh cụt chân chống nạng ngắm mấy anh em làm, cũng khoái chí
khen. Tối đó bà cụ đãi chúng tôi đủ món, lại có cả xôi chè, khoai sọ… Anh Đức (con
trai bà) mời rượu nếp ngon nên mọi người rất vui vẻ. Từ đó, anh Khang đến với
gia đình chị Nghĩa như đứa “con nuôi” trong nhà. Anh không nề hà gì công việc
gì, từ dọn dẹp nhà cửa, làm vườn… anh đều sẵn sàng giúp đỡ. Tôi cũng đôi khi được
“huy động”, nhưng chủ yếu là được dự những bữa đãi vào dịp Tết Hàn thực (3-3),
Tết Đoan Ngọ (5-5). Vào hè năm đó (1978), chúng tôi còn thường xuyên đến tắm giặt
cuối tuần vì trường mất điện, mất nước triền miên. Nhà chị Nghĩa còn có mấy em
gái rất xinh đẹp, nhất là cô út tên Tuyết mới chừng 17 tuổi, xinh nhất nhà. Bà
cụ trêu tôi: “Mày muốn lấy con út tao thì phải mạnh dạn lên, bọn con trai
thôn này đang vây con bé, mày nhát thế thì địch sao được bọn ấy!” Sau này,
tôi và anh Khang vẫn có quan hệ tốt đẹp với gia đình chị Nghĩa cho đến khi ra
trường.
Một vài thay đổi trong lớp từ sau chuyến
thực tập giáo trình lần thứ nhất
Hồi đó các nhóm thực tập trong các HTX khác
bên cạnh Cổ Bi nhưng chúng tôi không có dịp đến thăm nhóm nào. Một hôm tôi thấy
anh Trần Duy Học đến chơi với nhóm chúng tôi có đèo theo bé Kiều con chị Lục. Bé
Kiều bé tẹo ra Trại chăn nuôi chơi cùng chú Học còn được tôi dẫn ra vệ đường
tìm cỏ chơi chọi cỏ gà. Có lẽ anh Học cùng chị Lục thực tập tại HTX Trâu Quỳ,
các chị có con nhỏ được bố trí gần trường đi lại đỡ vất vả.
Sau chuyến thực tập về, một số nhóm
trong lớp có vẻ thân thiết nhau hơn. Các bạn Cao Ngọc Đức, Nguyễn Các Mác, Đào
Thị Hiền… như đã thành một nhóm bạn thân do đã được cùng đi thực tập với nhau?
Có thể nói sau chuyến đi thực tập này, các mối liên hệ trong lớp đã thêm một bước
gần gũi hiểu nhau hơn.
Ngoài anh Khang có quan hệ xã giao giỏi thì tôi thấy anh Nguyễn Đăng Hợp cũng là người có nhiều kinh nghiệm. Hồi đó anh Hợp thực tập tại xã Thượng Thanh (cho gần nơi ở khu tập thể cơ quan chị Thu, xã Đức Giang). Anh Hợp cũng được các vị trong BQT HTX Thượng Thanh quý mến và về sau tôi vẫn biết anh giữ được tình cảm thân thiết với nhiều cán bộ địa phương.
Vài lời kết
Dù đã dài, nhưng tôi nghĩ cũng nên có
vài lời kết cho ghi chép này.
Đầu tiên là các kí ức tự
nhiên như cứ được “lôi ra” từ những tầng sâu thẳm trong não bộ. Nếu không ghi
chép lại thì chắc chắn chúng cứ nằm im ở đấy rồi đến ngày “nghỉm hẳn”. Bình thường
nếu không nhắc đến hoặc chỉ nhắc một cách qua loa thì cũng không sao “lôi ra” được
cả mớ. Nhưng lạ quá, khi nghĩ đến cái cười của thầy Thoại thì lại bỗng nhớ số
hiệu tài khoản từ 01, 02, … 99 ở cái hồi đi học. Nghĩ đến cái đuôi sam to và
dài của cô Thanh khi cô viết bảng lại nhớ ra công thức bình quân gia quyền, bình
quân kì hòa… Nghĩ đến buổi thăm đồng hôm ở Cổ Bi chợt thấy còn nguyên hương vị
bữa cơm thăm đồng, như còn cả mùi lá húng trong đĩa dồi lợn hôm đó. Thì ra chúng
ta sống và thấy vô số thứ, rồi qua đi, quên đi mọi thứ, nhưng khi một kí ức
tìm về thì vẫn còn rất nhiều thứ khác tưởng đã quên đi mãi mãi lại thấy lấp ló
hiện ra… Những gì tôi ghi chép ở đây chính là từ hiện tượng kì lạ này. Giá bất
chợt bảo tôi nhớ thì không thể, nhưng cứ chầm chậm nhớ lại ý này thì lại nảy ra
ý khác, cứ như khi ta bóc ra tờ giấy này thì lại hiện ra một tờ giấy khác bên
dưới đó.
Việc học chuyên môn từ năm thứ 3 mới
coi như bắt đầu, còn một số môn nữa ở năm thứ 4 là xong kiến thức kĩ sư kinh tế
nông nghiệp. Thực ra có gì nhiều đâu, nhưng chúng là những việc đầu tiên để
chúng tôi có được những thu hoạch cho công việc trong cuộc đời công tác dài lâu
của mỗi người. Cái học và hiểu được khi học chỉ là cơ sở ban đầu, có khi chỉ
thoảng qua thôi… nhưng khi được giao nhiệm vụ để kiếm cơm, chúng tôi sẽ tìm thấy
những hoạt động hợp lý trong đầu óc kĩ sư kinh tế. Đa số mọi người không ai đem
được cái học vào cuộc sống một cách máy móc để “kiếm cơm”, nhưng cuộc sống
biết dạy ta thích nghi với cách “kiếm cơm” từ những bài học ban đầu này.
[1] Hành cung Cổ Bi nay thuộc thôn Bình Minh, Trâu Quỳ. Xem thêm tại https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3096/3975/di-tich-hanh-cung-co-bi-trau-qui-gia-lam-ha-noi.html
[2] Trong nhiều vùng ở Việt Nam còn địa danh gắn liền dòng họ với nơi cư trú như Đặng Xá, Đỗ Xá, Nguyễn Xá, Dương Xá, Phạm Xá… Ban đầu là nơi cư trú của một dòng họ, sau phát triển thành vùng quê, thành địa danh hành chính…
[3]Khi ấy thôn Đặng Xá thuộc làng Phù Đổng. Xem thêm tại https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_Th%E1%BB%8B_Hu%E1%BB%87
[4] Liên quan nhân vật Ỷ Lan Vương Phi. Xem thêm thông tin
tại
https://cand.com.vn/Kinh-te-Van-hoa-The-Thao/Nam-Suu-noi-ve-cac-dia-danh-mang-ten-con-Trau-i294587/
[5] Ngày nay khi nhập được số liệu vào Excel thì chỉ cần đánh 1 lệnh, máy tính ra kết quả ngay lập tức. Dùng hàm VAR.S (phương sai mẫu), VAR.P (phương sai tổng thể), STDEV.S (độ lệch chuẩn mẫu), và STDEV.P (độ lệch chuẩn tổng thể).
[6] Sau này đi Campuchia mới thấy người ta bán đủ loại côn
trùng đã chế biến chất đầy trên các sạp, khách ăn ngay bên đường: bọ xít, bọ cạp,
nhện, ve, cà cuống…
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét