LÀM NHỮNG GÌ MÌNH THÍCH, MÌNH VUI: Phác thảo về chân dung anh Nguyễn Đăng Hợp (kì 2)

2/ Anh Hợp và các hoạt động của lớp

Anh Hợp là người chịu khó tìm gặp được nhiều anh chị em trong lớp KT20A mỗi khi anh có điều kiện công tác. Đây là điều rất đáng quý bởi anh như người lớp trưởng năm xưa luôn quan tâm đến sự trưởng thành của mỗi người trong lớp và tạo ra sự liên lạc của mọi người với nhau. Anh kể với tôi anh đã đến thăm anh Mai Quỳnh Quốc ở Lạng Sơn, chị Hoàng Thị Khánh ở Ninh Bình và rất nhiều người khác trong lớp.

Có lẽ tôi không thể nói hết được những quan tâm của anh đối với lớp. Tập thể lớp KT20A - một tập thể giàu tình nghĩa là ấn tượng của anh với mọi người và mọi người với anh. Mọi thành viên KT20A hãy liên tưởng đến quan hệ với anh để có dịp nói thêm các kỉ niệm về anh.

Các lần tổ chức gặp mặt khóa 20 ngành kinh tế nông nghiệp, anh đều chủ trì với ý thức chuẩn bị rất kĩ. Anh cũng thường trao đổi với tôi và các anh em đang công tác ở trường về tổ chức gặp gỡ. Anh muốn tổ chức cuộc gặp gỡ có cả KT20A và KT20B tham gia nhưng mấy lần không thành vì anh em lớp KT20B về không đông đủ như KT20A. Vả lại, hình như anh Khương, anh Hồng, anh Long… cho rằng tổ chức theo lớp thuận lợi hơn.

Anh lo nghi lễ tổ chức, lo nơi ăn ở, lo mời các thầy, cô… Anh rất muốn mọi người nhớ về những kỉ niệm năm xưa nên khi gặp mặt anh muốn mọi người có dịp thăm hoặc ngủ lại KTX B3 để hồi tưởng cuộc sống sinh viên.

Năm 2000, lớp KT20A tổ chức kỉ niệm 20 năm ra trường rất trang trọng (nay còn nhiều hình ảnh đẹp). Trong tất cả các lần gặp gỡ, tôi thấy chuẩn bị phát biểu của anh rất chi tiết và cảm động. Đặc biệt anh luôn nhấn mạnh những tấm gương phát triển tốt trong thực tiễn cuộc sống nhưng không quên nhắc đến các đức tính và sự phát triển của từng người. Có thể nói ai cũng hài lòng khi được nghe vị lớp trưởng năm xưa điểm thông tin đến từng cá nhân, nêu được những đức tính và các ảnh hưởng của từng cá nhân đến với mọi người. Các anh Hoàng Việt Cường, Nguyễn Đức Trí, Ngô Văn Ly, Đỗ Văn Đức, Vũ Đình Hòe, Nguyễn Văn Ngọc, Lê Cao Bính… luôn được nêu gương như những tấm gương phát triển tốt trong lớp.

Có lần giáo viên dạy Nga văn cho lớp KT20A là cô Nguyễn Thị Hòa từ miền Nam ra thăm trường, anh Hợp đã tổ chức nhóm đón tiếp rất thân tình. Có một buổi còn mời cô Hòa đến thăm nhà chị Trịnh Thị Lục cùng mấy anh em chúng tôi. Cô Hòa rất vui khi mọi người nhớ về kỉ niệm học tiếng Nga những năm 1975-1976 gian khổ.

Nhiều cuộc đi thăm viếng anh em gần Hà Nội được anh tổ chức rất chu đáo. Tôi cũng thường xuyên được anh mời tham gia đi cùng nhóm đại diện KT20A. Còn nhớ lần đến dự cưới con anh Ngô Văn Ly, con anh Nguyễn Đức Trí, con anh Hoàng Việt Cường. Với danh nghĩa lớp, anh cũng tổ chức đến thăm cụ bà thân sinh anh Nguyễn Đức Trí khi cụ ốm đau và viếng khi cụ mất. Hồi anh Hoàng Việt Cường mất vào dịp covid-19 bị cấm cản đi lại nên lớp KT20A chỉ nhờ gửi lễ viếng mà không đến được. Gần đây anh tổ chức đại diện KT20A đến viếng cụ bà thân sinh Âu Dương Đức…

Việc hình thành quỹ lớp vốn không được đặt ra nhưng sau mỗi lần gặp gỡ, các kinh phí còn dôi dư được anh nhờ Kiều Tuyết Nga ghi chép rất chi tiết. Phần quỹ dôi dư lớp nhờ anh trông giữ và các chi tiêu bao giờ cũng được anh báo cáo hết sức rõ ràng mỗi khi gặp lại.

Mấy năm gần đây, mọi người ít gặp gỡ nhân các dịp này nọ, nhưng anh vẫn rất quan tâm khi các nhóm tổ chức gặp mặt. Dịp một số anh em trong lớp tổ chức đi Hà Tây năm 2023, anh cố gắng đi cùng dù “cà nhắc” cầm batoong đi theo. Lần đi Mộc Châu năm 2024, anh đến gặp và tặng quà cho nhóm đi cùng… Anh ngăm đen có duyên, tuổi càng cao thì nụ cười càng quyến rũ, chứng tỏ xưa đẹp trai, còn nay thì quá đẹp lão!

Anh là “lớp trưởng chung thân”, là chỗ dựa “linh hồn” của lớp KT20A. Anh vui lòng nhận trách nhiệm với niềm vui sướng và tự hào. Mọi thành viên trong lớp “phục tùng” ý kiến và tôn trọng anh như một mặc nhiên tất yếu – bởi anh xứng đáng được tin yêu và kính trọng.

3. Phần phụ: Anh Hợp có năng khiếu bóng chuyền và biệt tài tiếu lâm

Về năng khiếu bóng chuyền

Anh biết chơi bóng chuyền từ trước khi vào đại học. Tôi nhớ đội bóng chuyền của lớp luôn có anh chủ công cùng anh Hòe, anh Điến, anh Việt… Nếu tham gia đội của Khoa, anh Hắc KT19 chủ công, còn anh Hợp phụ công. Từ năm học thứ 3, anh ít có điều kiện tham gia các hoạt động thể thao chung nhưng anh luôn có mặt cổ vũ phong trào.

Về biệt tài tiếu lâm

Cho đến nay tôi khẳng định không có ai có biệt tài tiếu lâm hơn anh trong lớp KT20A. Tiếu lâm là năng khiếu vì có nhiều chuyện tưởng ai cũng đã biết, nhưng người giỏi tiếu lâm kể lại thì vẫn phải cười – cái chất “khiếu” ấy là do trời sinh ra và lộc trời tặng cho những người biết dành tiếng cười cho mọi người. Đối với các câu chuyện của anh Hợp, tiếng cười do anh gieo vào chúng tôi cứ vang mãi mỗi khi nghĩ đến, mỗi khi kể lại và nhất là khi được nghe anh kể thêm. Dưới đây là một số chuyện và một số tình tiết có liên quan đến anh.

- Hồi mới vào đại học, chuyện “con nai” nổi tiếng của anh kể ở Tổ 1 năm 1975 thực sự là đáng nhớ nhất. Người cười to nhất và nhớ lâu nhất là Lê Cao Bính (có lẽ Âu Dương Đức, Mo Lan và Khuất Cao Nội chưa chắc còn nhớ). Vì sự nổi tiếng của câu chuyện, anh bàn với tôi có nên kể lại chuyện này khi cả lớp đi Ba Vì-Sơn Tây năm 2023 không. Tôi khuyến khích anh nên kể lại nhưng thực tình tôi nghĩ anh không dám kể chuyện đó vì nhóm đi lần này có rất đông nữ, lại có cả một số phu nhân, phu quân tháp tùng. Hôm cả lớp ngủ lại, ngay sau liên hoan ăn tối, anh Hợp có bài phát biểu dài rất tâm đắc về lớp KT20A và tình cảm của mọi người (đánh máy đầy mấy trang giấy A4). Anh vẫn không quên nhắc lại các kỉ niệm, các cá nhân thành đạt như tính cách người lớp trưởng điểm thông tin. Nhưng đặc sắc nhất là anh kể về chuyện “con nai” với một biến tấu hoàn toàn mới rất thông minh. Cả nam lẫn nữ, cả thành viên trong lớp lần khách quý tháp tùng nghe xong đều cười sung sướng. Quá tuyệt vời về phiên bản “con nai 2023”[1] của anh. Nay ai muốn nghe phiên bản “con nai 1975” thì xin hỏi lại Lê Cao Bính, Trần Hữu Giang nhé. Lê Cao Bính kể là hay nhất vì vừa kể vừa cười rất vô tư như đúng cái tuổi 20 năm 1975.

- Anh Ngự (Dâu tằm 20) hồi ở KTX A2 ghé qua kể cho chúng tôi nghe chuyện anh Hợp (vì anh Ngự có 1 năm dự bị đại học cùng anh Hợp). Anh Ngự nói hồi anh Hợp công tác ở Lai Châu - Trại trưởng trại ngựa giống. Anh Hợp rất thích ngựa và giỏi cưỡi ngựa. Các lần thi ngựa kiểu gì anh Hợp cũng có giải: đua ngựa, thi ngựa khỏe, ngựa đẹp… Anh Ngự bảo hồi ấy anh Hợp đoạt giải nhất ở Lai Châu nhưng nay anh Hợp đi thi thì chắc chắn được giải khuyến khích toàn quốc!

- Chuyện này cũng liên quan đến anh Hợp, chắc chắn Cao Ngọc Đức còn nhớ. Hồi lớp lao động ở vườn quả tháng 3-1976, vì mọi người cũng chưa quen nhau lắm nên có một bạn nữ sinh trong lớp hỏi anh Hợp: “Anh Hợp trước đây công tác ở Nai Châu à?” Vì còn âm hưởng địa phương nên bạn ấy định nói Lai Châu lại chệch sang thành “Nai Châu”. Cao Ngọc Đức bảo: “Nghe hỏi thế anh Hợp đỏ mặt cười to lắm, chắc anh nghĩ bạn nữ ấy đã biết chuyện ‘con nai’ của anh kể ở Tổ 1.” Chắc chắn Cao Ngọc Đức nhớ chi tiết “vụ này”.

- Chuyện có một cô gái trong lớp thích xưng với anh là “chú – cháu” vì quen không sửa được (trước cũng học dự bị đại học với nhau). Anh Hợp kể cho chúng tôi nghe câu chuyện:. Chuyện này chắc chắn Giang, Ảnh, Bính, Cao Đức còn nhớ. Nội dung sơ bộ như sau: Chuyện hai “chú-cháu” gặp nhau ở nơi đông người. Người được xưng là chú bảo: “Chú-cháu gì, khéo cháu lại ‘hạ bệ’ chú ngay ấy chứ.” Người xưng cháu nghe thế cãi lại: “Làm sao lại ‘hạ bệ’ được chứ? Chú là chú mà cháu là cháu mà.” Bỗng “bụp!” một cái, kẻ nào đó chốn đông người có hành động gì đó với người cháu. Người cháu giật mình quay lại nhìn ông chú có vẻ rất nghi ngờ nghĩ: “Hay là ‘lão ta’ vừa ra tay?” Hô hô…

- Chuyện này anh Hợp kể với tôi: Hồi Cao Ngọc Đức ra Hà Nội công tác, anh Hợp ghé qua thăm Cao Đức ở 37, Hùng Vương (Nhà khách Chính phủ). Anh kể rằng khi vào cổng, cậu lính gác cổng yêu cầu kiểm tra an ninh. Anh xách cái cặp to có “tỉ thứ” trong đó bị yêu cầu mở kiểm tra. Bỗng cái cặp tuột tay anh rơi xuống đất bung ra “tỉ thứ” trước cửa bốt gác. Không biết có những thành phần gì trong “tỉ thứ” bung ra từ cặp của anh mà cả anh lẫn cậu lính gác đều ngượng đến đỏ mặt. (Chuyện này Cao Đức không biết, mà chi tiết thứ bung ra để 2 người đỏ mặt là cái thứ gì anh Hợp cũng không nói cho tôi biết).

- Chuyện ở sân bóng rổ: Hồi năm thứ 2, lớp KT20A học môn bóng chuyền. Giáo viên yêu cầu mỗi người phải phát bóng vào đúng ô khi bốc thăm số ô. Bộ môn Thể dục Thể thao mượn mặt sân bóng rổ trước KTX A3 kẻ và ghi rõ số vị trí ô từ 1 đến 6 để mọi người tập phát bóng. Anh Hợp đang đứng cùng mọi người thì bỗng anh cởi cái áo sơ mi đang mặc ra, chỉ mặc mỗi áo may-ô rồi đi ngang qua chỗ tôi đứng. Anh chụp cái áo sơ-mi vào đầu tôi. Tôi vội giơ tay lên đỡ áo thì anh bảo: “À, Ảnh đấy à, Tớ cứ tưởng cái cột cháy nên ra treo cái áo!” Ý anh là hồi đó tôi gầy đen như cái cột cháy, ha ha…

- …

4. Một số hình ảnh và chú giải

Có rất nhiều lần gặp gỡ ở Hà Nội cùng bạn bè trong lớp, nhưng trước năm 2000 chưa có điều kiện ghi hình ảnh. Dưới đây là một số hình ảnh về anh mà một số người trong lớp có được.

Hà năm 2000, nhân vợ chồng Trần Hữu Giang ra Hà Nội chơi, chúng tôi tổ chức gặp mặt tại quán bánh tôm Hồ Tây nổi tiếng thời đó. Anh và mấy anh em trong lớp có mặt gồm Bính (từ Nghệ An ra), vợ chồng Ảnh và Nguyễn Đình Chiến.