Những ngày chờ thi tốt nghiệp

Chúng tôi trở về trường từ cơ sở thực tập tốt nghiệp vào khoảng 10-3-1980. Ôn thi bắt đầu vào 20-4-1980 nên có khoảng hơn 1 tháng để chỉnh sửa báo cáo tốt nghiệp. Lúc này đa số anh em ở gần đều về quê để hoàn thiện báo cáo hoặc chờ thầy hướng dẫn góp ý rồi chỉnh sửa, do đó chỉ có rất ít người ở KTX. Ban KTX xếp các nam sinh viên KT20A và B ở phòng 4 tầng 1 nhà A1, nhưng tính ra cũng chỉ dăm người cả hai lớp.

Trong phòng có anh Nguyễn Mạnh Đ. lớp KT20B rất hay chuyện. Chuyện anh kể sự vui tếu thời đi bộ đội lẫn những chuyện anh trải nghiệm. Trước khi đi ngủ, tối nào chúng tôi cũng được nghe anh kể để cười với nhau. Dưới đây là 3 câu chuyện rất đáng nhớ, nhớ rất lâu, rất kĩ. Khi nghe xong cũng chỉ là cười, nhưng tôi cũng tự nghĩ biết đâu mình có thể học hỏi, bắt chước. Nay đã 70 tuổi mà nội dung câu chuyện thì còn nhớ nguyên, nhưng chưa từng bắt chước để áp dụng cho mình lần nào – vì thế tôi gọi là chuyện dễ gì bắt chước được!

Câu chuyện thứ nhất

Anh Nguyễn Mạnh Đ. kể chuyện hồi anh ở chiến trường làm lính trinh sát. Tôi không biết anh kể có đúng không, nhưng chỉ biết đó là những chuyện rất có lí.

Một trong những chuyện anh kể như sau: Hồi ở chiến trường anh đã xung phong vào lính trinh sát. Vì lính trinh sát rất nguy hiểm nên khi anh xung phong vào, anh đã được đơn vị tuyên dương về tinh thần dũng cảm, dám hi sinh. Anh nói, vì mình mưu trí nên tụi ngụy không thể bắt được, vả lại kỉ luật bọn ngụy không nghiêm nên đêm gác thường túm tụm hút thuốc. Mà thuốc salem của chúng thơm kinh khủng, nghe mùi thuốc là tìm ra bọn chúng đang ở đâu, thành ra bộ đội trinh sát ta vào căn cứ địch khá dễ dàng.

Khi đi trinh sát, việc quan trọng nhất là nắm được các điểm cần thiết để về báo cáo đơn vị như vị trí chỉ huy, nơi đặt súng máy, nơi lính gác đi tuần, giờ đổi gác… Đó là chuyện nhỏ. Chuyện khác tối cần thiết đối với mình là phải tìm được chỗ ẩn nấp an toàn khi quân ta bắt đầu tấn công vì đây là lúc bọn chúng có ưu thế nhất và bộ đội ta bị thương vong nhiều nhất.

Đến ngày tấn công, mình bao giờ cũng tìm cách đăng kí được suất đi đầu với nhiệm vụ vào trong căn cứ địch, xin nổ quả bộc phá đầu tiên làm hiệu lệnh xung phong. Là lính trinh sát nên biết rõ hơn căn cứ địch, vì thế bao giờ cũng được cấp trên đồng ý. Đúng giờ quy định thì nổ quả bộc phá vào điểm quan trọng làm hiệu lệnh tấn công. Mình vào trong chọn vị trí đánh bộc phá, đến đúng giờ quy định, mình làm “cái oàng” xong thì rút ngay vào chỗ hôm trước đã xem xét kĩ. Thế là 2 bên bắn nhau chết như rạ, mình nằm im trong chỗ ẩn kín chờ tàn cuộc chui ra. Các trận ta thắng thì yên trí thế nào cũng được tuyên dương, còn gay nhất những trận ta thua, không tấn công vào được thì rút ra mới là chuyện khó. Nhưng với tài mưu trí của mình thì sao mà lại không thoát được chứ. Có lần phải nằm lại bên trong căn cứ địch hôm sau mới rút ra trở về đơn vị. Mà những trận như thế mình càng được cấp trên tin cậy và tuyên dương.

Thế mới biết anh còn sống được để trở về hôm nay là cả quá trình mưu lược để thoát thân mà luôn được tuyên dương là người dũng cảm. Chuyện anh kể đúng sai thì khó kiểm chứng được nhưng cái có lí thì đã hẳn.

 Câu chuyện thứ 2

Khi anh Đ. nhập ngũ và chuẩn bị cưới vợ thì được lệnh đi B. Anh và người yêu thống nhất cứ cưới rồi đi B, sống chết có số. Nhưng bên nhà bố vợ khó tính lại sợ anh đi B hi sinh thì con gái mình khổ, thế là chưa muốn cho cưới. Anh còn nói người yêu mình cũng tưởng đã có thai rồi nên càng quyết tâm cưới. Còn mấy ngày nữa thì đơn vị đi B, anh nghĩ ra một kế: viết thư cho bố vợ, nhưng trong thư anh viết nội dung là như để gửi cho bố mẹ đẻ ra mình.

Đại loại thư viết như sau: “…Con và người yêu con đã thống nhất sẽ cưới trước khi con đi B vì chúng con đã có đứa con trong bụng vợ tương lai của con. Khi nào cháu sinh ra, chúng con nhất thiết phải nhờ bố mẹ giúp. Tuy nhiên bên gia đình bố vợ chưa muốn cho cưới vì lo con đi B không biết khi nào về. Con cũng vừa viết thư cho ông bố vợ tương lai nói rõ nếu ông ấy không đồng ý thì con cũng đành chịu vậy. Bây giờ con ra bưu điện gửi thư cho bố và ông bố vợ tương lai luôn để nói rõ tình hình, mong bố mẹ cứ yên tâm để con đi B và sau này có gì thì bố mẹ giúp đỡ nuôi đứa con cùng vợ con”…

Cứ tưởng anh ta cho nhầm thư vào phong bì, ông bố vợ tương lai nhận thư đọc thấy thế đành giục con gái báo ngay nhà trai để chấp nhận cưới gấp trước khi anh đi B. Đám cưới xong hơn chục ngày sau thì anh đi. Thật ra sau khi cưới, vợ mới có mang nên sau này anh cũng không lo bị chửi mà hai nhà đều nói (nói riêng với nhau thôi) rằng con so thì vẫn có thể đẻ dư ngày. Thế là xong được vụ “cản cưới” của ông bố vợ. Ngoài ra cũng vì động lực đã có đứa con nhỏ mà mình đã có rất nhiều mưu mẹo trong chiến trường hơn mấy thằng ranh như kiểu chúng mày bây giờ học hết đại học cũng chưa biết yêu là gì.

Câu chuyện thứ 3

Những ngày chờ thi tốt nghiệp, anh Nguyễn Mạnh Đ. hôm nào cũng đi cái xe đạp lọc cọc vào các làng quanh trường để lân la trò chuyện với dân. Anh có tài nói chuyện nên đi gặp dân kể vài chuyện bộ đội đánh nhau thì dân mê tít, cứ gọi là uống trà, hút thuốc lào thoải mái, có khi còn được bữa ăn miễn phí…

Hồi đó nhiều nhà dân đã mua được cái quạt “con cóc” của mậu dịch quốc doanh. Điện nông thôn thì chập chờn lúc có lúc không, lúc mạnh lúc yếu nhưng có cái quạt “con cóc” cũng là oai lắm rồi.

Trong lúc chuyện trò với chủ nhà, anh thường cầm xem cái quạt, khen chê một hồi rồi về. Khi về không quên nói với chủ hôm nào cháu rỗi lại ghé thăm bác uống nước. Vài ngày sau anh trở lại thì được nghe ông chủ nhà nói: "Cái quạt ‘con cóc’ dạo này chán quá, mấy hôm nay cứ chạy lờ đờ rồi nóng ran lên thành ra không dùng được, thôi ra sân ngồi cho mát". Anh cầm lên xem một hồi rồi nói: “Cái này cháu sửa được. Cháu về lấy đồ rồi vào sửa cho bác”.

Thế là quay trở lại với cái tuốc-nơ-vít cầm tay, anh tháo, chỉnh gõ một lúc thì quạt lại quay vù vù, cả chủ lần khách đều sướng. Ông chủ mời cơm và khen anh có tài, lại nhiệt tình, lần sau trong xóm có quạt nhà ai hỏng thì ông sẽ giới thiệu để anh giúp. Từ đó anh cứ lân la quanh xóm ấy một vòng, rồi thì quạt “con cóc” cả xóm đều có vấn đề và đều được anh chỉnh sửa “ngon lành” hơn cả trước khi mua về.

Anh bảo: “Có gì đâu, loại quạt này quay trên 2 cái bạc bên trong, tớ cứ cầm lên xem là vặn mạnh tay một cái, cái bạc lệch vị trí liền, thế là trục trặc, “quạt lành thành quạt què”. Hôm sau quay lại hì hục mở ra, gõ lại bạc đúng chỗ, thế là quạt lại ngon. Cứ thế tớ thành thợ chữa quạt cho cả mấy làng. Mình cho nó tí bệnh, mình có thuốc chữa nên hỏng lại lành 100%. Tha hồ “cơm bưng nước rót” lại có mấy đồng tiêu vặt chứ như lũ chúng mày, hơn hai chục tuổi mà chỉ xin tiền nhà, sau này vợ con chúng mày có mà ăn cám!”

Tôi cười nghĩ rằng trong chiến tranh chỉ có lính trinh sát cỡ như anh chúng ta mới thắng được giặc và anh không thể chết trong chiến trận được. Nay trong thời bình thì tất nhiên anh không thể “chết” vì nghèo được.

Sau này anh làm Chủ tịch huyện T. tỉnh Nam Định. Tôi gặp lại anh khi anh đến thăm con anh cũng học ở ĐH Nông nghiệp I. Tôi thầm nghĩ những người như anh thì chắc con anh khó lòng theo được tầm cỡ người cha. Con không hơn được cha là… gì nhở!!!