Chuyện học môn thể dục và môn quân sự

Từ năm thứ nhất đến hết kì 1 năm thứ 3, chúng tôi học môn thể dục và môn quân sự. Thể dục là môn giáo dục thể chất cho sinh viên tất nhiên là không thể thiếu trong chương trình đào tạo. Còn quân sự là môn bắt buộc, là nghĩa vụ của thanh niên trong tất cả các trường đại học phải biết những kiến thức quốc phòng cơ bản bằng những bài học về kĩ thuật cá nhân, phối hợp đồng đội trong chiến tranh và những kĩ thuật vũ khí cơ bản.

Môn thể dục

Năm thứ 1, chúng tôi được thầy Đỗ Mộng Ngọc dạy môn điền kinh chủ yếu là rèn luyện thể lực cho sinh viên. Kiểm tra dựa vào thành tích vận động viên hạng phổ thông: chạy 100m phải đạt dưới 15 giây và phải chạy được cự li 1600 m (4 vòng quanh sân vận động) không bỏ cuộc. Và như tôi đã có ghi chép ở bài năm thứ nhất[1], tiêu chuẩn điền kinh lúc ấy ở ĐHNNI được coi là hơi cao nhưng bộ môn thể dục chọn tiêu chuẩn này. Đây cũng là lý do tôi không đạt điểm kiểm tra.

Năm thứ 2, kì 1 chúng tôi học thể dục dụng cụ. Ban đầu cả nam và nữ đều học chung về nhảy xa, nhảy cao, đẩy tạ. Phần sau tách riêng nam học xà đơn, xà kép, còn nữ học nhảy ngựa. Thầy Lung dạy cho nam và phần học chung. Phần dạy nhảy ngựa cho nữ hình như là cô Bình.

Nhảy cao và nhảy xa có lẽ cũng là một dạng của điền kinh, nhưng cần hố cát, đường chạy đà, điểm dậm nhảy và sào, thước đo vạch nhảy. Nói chung mức thành tích có lẽ không quá cao hoặc thầy Lung dễ tính nên kết quả nhảy cao, nhảy xa không ai bị thành tích không đạt. Phần xà đơn và xà kép thì cũng cơ bản là co tay, gác chân lên xà, cách chống tay, đánh chân trong khung xà và thủ tục nhảy ra khỏi xà khi xong bài. Tôi thấy các bài tập xà cũng không đến nỗi khó lắm.

Học đẩy tạ bi sắt, viên bi nặng khoảng 3kg. Người tập phải làm động tác đặt bi lên lòng bàn tay thuận, ngửa tay nâng bi cao lên vai, nghiêng áp má vào bi và làm khởi động xoay vòng quanh cơ thể để tạo lực đẩy viên đi xa. Có các vạch 5m, 6m, 7m để đánh giá kết quả thực hành của mỗi người.

Phần nữ học riêng môn nhảy ngựa thì phái nam không được học. Tôi thấy có một cái giá bọc da nhồi bông, người học chạy lấy đà đến chống tay vào giá và xoạc chân hết cỡ để nhảy qua. Nhiều chị chạy lấy đã đến cái giá chống tay thì dừng hoặc ôm vào giá không dám nhảy.

Kết quả kiểm tra tôi đều đạt qua mức quy định, không phải kiểm tra lại.

Vào kì 2 năm thứ 2, chúng tôi được học môn thể thao đồng đội: bóng chuyền. Đây là môn kĩ thuật khó và yêu cầu độ chính xác cũng như biết phối hợp đồng đội trong chơi bóng chuyền. Ban đầu chúng tôi được giới thiệu quy tắc chơi bóng chuyền và sau đó được hướng dẫn kĩ thuật chuyền và phát bóng. Phần kiểm tra được giáo viên yêu cầu phải chọn đôi để chuyền bóng với nhau sao cho bóng được chuyền qua lại (khi bóng đến, phải dùng kĩ thuật đón bóng và giữ nhịp tâng nhẹ trên đầu, sau đó chuyền sang đối phương, đối phương cũng phải làm như thế). Làm đủ 20 lượt chuyền mà không rớt bóng là đạt. Còn phát bóng thì phải bốc thăm, ai bốc được số nào thì phải phát đúng vào ô đó, mỗi người được phát 3 lần.

Học môn này tôi rất thích. Đầu tiên tôi và anh Nguyễn Đình Chình kết thành một đôi để tập. Nhiều lần chúng tôi mượn được bóng về để các chiều tối đi tập thêm. Chúng tôi đến sân trước nhà 4 tầng để tập chuyền. Tôi với anh Chình tập rất ăn ý, có lần chuyền được tới 60 lần chưa rớt bóng.

Khi kiểm tra tôi dễ dàng vượt qua quy định, nhưng quan trọng hơn là tôi được học kĩ thuật cơ bản để sau này biết chơi bóng chuyền trong thời gian đi bộ đội và sau này trong phong trào thể thao hàng năm ở cơ quan công tác. Bạn Giang là người học có năng khiếu trong đám trẻ. Ngay trong thời gian học tôi đã thấy Giang nhiều lần lên sân bóng chuyền của khu giáo viên nhà A1 cán bộ để vào trận cùng với mọi người. Trong thời gian ở quân đội, Giang cũng là tay chơi bóng chuyền tốt nhất nhì trong đội hình của đơn vị Cục Kinh tế QK9. 

Hồi đó, trong lớp có nhiều anh đã biết chơi bóng chuyền giỏi như anh Hợp, anh Hòe, anh Điến. Anh Hợp và anh Hòe sau này nhiều lần tham gia đội bóng chuyền sinh viên Khoa kinh tế trong những dịp thi đấu phong trào toàn trường. Đội bóng chuyền sinh viên khoa Kinh tế có hạt nhân là anh Hắc KT19 đánh rất giỏi nên luôn vào chung kết với Khoa Chăn nuôi – Thú y khi đó cũng có mấy anh chơi rất hay. Từ khi có các bạn lưu học sinh Lào qua học, sinh viên Lào học rất nhanh và đều là những người chơi bóng chuyền rất khá.

Tôi có kỉ niệm vui với anh Hợp. Một hôm mọi người tự luyện tập ở sân bóng chuyền. Tôi thấy anh Hợp đang chơi thì ra ngoài sân cởi áo sơ mi và trùm vào đầu tôi. Tôi tưởng anh nhờ tôi giữ hộ áo nên vội đưa tay lên cầm thì anh cười to bảo: À tớ tưởng cậu là cái cọc gỗ nên định treo áo. Anh bảo: Nhìn cậu gầy và đen như cột nhà cháy nên tớ đùa tí!

Môn quân sự

Môn quân sự khi đó quy định học 2 lần, mỗi lần 4 tuần. Các giáo viên quân sự khi đó có một số là sĩ quan quân đội đến từ trường sĩ quan thiết giáp – đơn vị “kết nghĩa” hoặc được phân công đào tạo với trường chúng tôi.

Lần 1 chúng tôi được học đội hình, đội ngũ, kĩ thuật di chuyển cá nhân trên chiến trường (lăn, lê, bò, trườn…), kĩ thuật ném lựu đạn và nghe một số bài về nghệ thuật quân sự của lịch sử.

Đội hình, đội ngũ thể hiện tinh thần kỉ luật của người lính: kết thành một khối qua cách tập hợp, xếp hàng ngang dọc, điểm danh, quay phải quay trái, chào, đi đều… theo khẩu lệnh người chỉ huy. Thật ra chẳng có gì khó nhưng phải chú ý dự lệnh, động lệnh để thực hiện cho đúng và dứt khoát. Khi cả một hàng hoặc một khối hàng thực hiện cùng động tác thống nhất thì thấy như có sức mạnh tập thể rất rõ ràng.

Mấy anh đã đi bộ đội về thì họ nhiều kinh nghiệm tập (vì chắc chắn đã được học trong quân đội). Chúng tôi cũng tiếp thu khá dễ dàng. Có vài người hơi chậm trong chuẩn bị nên nhầm bên phải thành trái hoặc đi trong hàng bị lỗi đánh tay không đúng nguyên tắc “tay nọ, chân kia”. Mỗi khi nhầm là thành một chuỗi cười. Anh Nguyễn Xuân Trí là đối tượng được quan tâm nhất vì anh luôn xử lý chậm hơn và không đúng các động tác theo khẩu lệnh. Một hàng người nghe khẩu lệnh: “Bên trái…. Quay!” thì đều làm đúng, chỉ mình anh quay sang phải. Thế là 2 người quay đối mặt nhau. Anh Nguyễn Xuân Trí cũng là người gặp khó khăn nhất trong việc đánh tay trong đi kĩ thuật đi đều.

Học quân sự cũng có nhiều thời gian nghỉ giải lao và nghe các “cựu binh” kể tiếu lâm. Anh Nguyễn Ngọc Minh kể câu chuyện dự lệnh, động lệnh: Ông cán bộ chỉ huy đơn vị của anh ngày trước hô to trong lễ chào cờ: “Uôm! Toàn đơn vị chú ý, Chờ cào – Chờ!” (nhầm Chào cờ thành Chờ cào, Nghiêm thành Uôm). Một chuyện khác: Một đơn vị dân quân khu 4 khi tập đội ngũ không phân biệt được phải-trái. Người ta buộc một cái chạc vào một bên chân cho cả tiểu đội, khi đi đều, người chỉ huy hô: “có chạc – không có chạc” (thay cho lối hô thông thường là 1-2, 1-2…).

Lần học 2 vào kì 1 năm thứ 3, chúng ta được học xạ kích súng trường CKC, kiểm tra bắn đạn thật. Kì học này cũng có mấy bài chính trị-quân sự về đường lối chiến tranh gì đó.

Hồi đó được bắn đạn thật nên huấn luyện nghiêm túc lắm. Lại phải học cả kĩ thuật tháo cò súng, lau súng, chữa hỏng hóc cơ bản… Cả lớp nằm dưới hàng cây xà cừ ngắm bia cắm trên ruộng mấy tuần liền. Các bước xạ kích được tóm tắt thành: nằm - tì vai - áp má -lấy đường ngắm - nín thở - bóp cò.

Hôm bắn đạn thật phải tự đến trường bắn ở Từ Sơn, Bắc Ninh. Các anh chị đã qua bộ đội thì không phải đi bắn đạn thật. Tôi được anh Khang giúp mượn xe của anh Trác (lớp KT20B) để đi bắn. Buổi lên trường bắn, chúng tôi được chỉ huy yêu cầu vào bắn theo mỗi loạt 5 người. Các bước thao tác xạ kích đều được thực hiện thống nhất như khi học. Chỉ huy hô: lắp đạn và đứng kiểm tra công việc mọi người. Khi lắp đạn xong hô: chuẩn bị bắn thì mọi người tự làm các bước tì vai - áp má - lấy đường ngắm - nín thở - bóp cò. Khi cả loạt bắn xong 1 viên, chỉ huy bắn lại hô khẩu lệnh tiếp. Lúc bắn xong cả 3 viên, chỉ huy hô: khóa súng, đứng dậy. Phía bia có một cán bộ báo bia. Khi thấy tín hiệu đã bắn xong anh ta đến từng bia và dùng kí hiệu phất cờ để báo kết quả. Tôi bắn cả 3 viên đều vào vòng 8: 8-8-8 = 24 điểm, suýt đạt điểm giỏi (giỏi từ 25 điểm trở lên). Cả lớp có Cao Ngọc Đức bắn đạt 3 điểm 10. Xuất sắc!

 

Vài mẩu chuyện vui về học môn quân sự

·         Chuyện 4,5 ngoại ngữ

Chúng tôi được nghe những bài chính trị-quân sự. Một lần giáo viên – tên Mạnh – nói về thanh niên thời đại ngày nay cần phải biết nhiều ngoại ngữ. Thầy nói: “Thủ tướng Phạm Văn Đồng yêu cầu thanh niên ngày nay cần phải biết bốn phẩy năm ngoại ngữ”. Chắc là kiểu viết bốn đến năm, nhưng thầy lại hiểu nhầm thành 4,5 (bốn phẩy năm). Có ai đó hỏi: “bốn phẩy năm là thế nào ạ?” Thầy trả lời rất tự nhiên: “là phải biết 4 ngoại ngữ giỏi và 1 ngoại ngữ biết lơ mơ chút”.

·         Chuyện tất nhiên là độ C

Một chuyện tôi được nghe từ một anh học Thú y khóa 16 ĐHNNI: Khi thầy giáo dạy cách bắn máy bay bằng súng CKC, thầy hướng dẫn cách ngắm bắn: “Đưa súng chếch lên 45 độ, lấy thước ngắm đón vào điểm trước 2,5 lần thân máy bay là bóp cò”. (Ý giáo viên là ngắm như vậy thì thời gian viên đạn bay đến sẽ trúng vào giữa bụng máy bay, còn nếu bóp cò khi ngắm đúng thân máy bay thì đạn bay đến là máy bay đã bay qua rồi). Nghe nói đó là kĩ thuật đã có kinh nghiệm từ chuyên gia Trung Quốc và của Việt Nam trong những năm chiến tranh miền Bắc. Một sinh viên hỏi: “Thưa thầy 45 độ là độ gì ạ”? Thầy trả lời ngay: “Tất nhiên là độ C chứ còn độ gì!”

·         Chuyện giảng dạy đại học có học vấn lớp 7/10

Một chuyện tôi được nghe thầy Tô Dũng Tiến kể: Lần ấy các giáo viên phải kê khai lí lịch cho Tổ chức cán bộ. Một giáo viên quân sự (tên Tám) khai như sau: Trình độ học vấn: 7/10; Trình độ chuyên môn: giảng dạy đại học.

Ái chà, tốt nghiệp cấp II mà làm nghề giảng dạy đại học!

 

---

[1] Xem thêm tại https://lehuuanhghichep.blogspot.com/2025/09/chuyen-nam-thu-nhat-van-la-hoc-va-thi.html