Chuyện anh Trương Quốc Vinh
Hồi ở nhà B3, anh Trương Quốc Vinh lớp
KT20A có dấu hiệu bệnh tâm thần (?) gì đó. Anh chui cửa vào dọn một góc gác xép
tầng 3 bị hỏng khu vệ sinh để ở, không ngủ trong phòng KTX nữa. Trốn vào ngồi học
trong khu vệ sinh là chuyện lạ - thực ra cũng chẳng ảnh hưởng đến ai – nhưng
quan trọng là chuyện anh cứ xung phong phát biểu và một số chuyện anh nói, anh
trao đổi có cảm giác như anh đang ở thế giới khác. Môn Triết học năm thứ nhất mọi
người thấy anh nói những chuyện không ai hiểu, nhưng đến môn Kinh tế chính trị
năm thứ 2 thì nhiều người cho rằng trong phát biểu của anh là có gì đó ngớ ngẩn,
vô nghĩa. Thế rồi người ta cho rằng anh đang bị bệnh tâm thần cần phải đi cứu
chữa ở Bệnh viện tâm thần Sài Đồng. Tôi còn nhớ một chi tiết hồi đó anh phát biểu:
“Muốn đưa đất nước lên sản xuất lớn XHCN thì trước hết phải giải quyết vấn đề
chiến tranh biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc”. Khi đó là năm 1978, chiến
tranh biên giới Việt – Trung[1]
chưa xảy ra – anh có ý “tiên tri” từ đâu vậy? Anh viết rất to bằng phấn trên tường
trong phòng vệ sinh TRƯƠNG QUỐC VINH – QUỐC TẾ VINH. Có lẽ cho đến năm
thứ 3 anh Vinh không những không chơi với ai mà có khi anh cũng không biết tên
mọi người trong lớp.
Một hôm, vào đầu giờ chiều người ta quyết
định đưa anh đi Bệnh viện Sài Đồng. Kế hoạch được sắp xếp khá kĩ: xe ô tô nhà
trường đỗ trước KTX, cán bộ y tế bí mật đứng xa và một cán bộ của trường lên mời
anh đi họp về chuyện gì đó mà anh thường phát biểu. Khi ra cầu thang anh thấy bóng
cán bộ y tế là anh biết có chuyện không bình thường. Anh đã chạy ngược cầu
thang lên gác 3 đứng ngoài hành lang nói xuống với mọi người rằng nếu lên bắt
anh đi bệnh viện thì anh sẽ nhảy từ tầng 3 xuống (tự tử). Thế là không ai dám
lên bắt anh xuống. Người ta dùng phương án khác: cho bạn Mác tiếp cận Vinh. Mác
to khỏe, khi tiếp cận sẽ tìm cách ôm chặt Vinh, sau đó anh em 2 lớp KT20AB sẽ ập
vào cùng đưa Vinh xuống và áp tải lên xe đưa đi bệnh viện. Mác đã lừa được Vinh
và bất ngờ ôm chặt, mấy anh em lao vào giữ được Vinh đang giãy giụa kịch liệt
và sau cùng đã đưa được Vinh xuống xe ô tô. Bạn Mác và anh Thắng lớp KT20B phải
đi cùng ô tô đưa Vinh lên bệnh viện. Từ đó về sau không ai trong chúng tôi còn
biết tin về anh Trương Quốc Vinh nữa.
Chuyện liên hoan khoán
Nhờ lao động rèn nghề mà chúng tôi có một
kỉ niệm đáng nhớ: được một bữa liên hoan nhờ vượt khoán. Các lớp nhận khoán được
đánh giá là có kết quả hơn so với ruộng không khoán và được thưởng một số tiền
nhỏ. Lớp KT20A quyết định làm một bữa liên hoan chung.
Hôm liên hoan cũng vui đáo để, cả lớp tập
trung ở KTX B3 để ăn tối. Phần cơm tối trên bếp tập thể được chị Thanh (lớp
phó) liên hệ xin mượn đồ (xoong, nồi và một số bát đĩa) mang về. Các chị làm
thêm các thức ăn tự chế biến thành một bữa ăn cải thiện vui vẻ. Xôm quá, nào là
cử người đi chợ, nào là phân công linh tinh các loại công việc củi lửa. Bọn trẻ
thì xách nước, nhặt rau, phụ bếp, bóc tỏi, bê nồi… Tôi được phân công làm sạch mấy con cá trôi,
cá chép đã được mua về để nấu canh chua – kiểu nấu bằng quả dọc nướng vàng rồi
bóc ra làm chất gây chua, cho thêm cà chua, thì là, hành,… thì nồi canh chua cá
sẽ rất hợp khẩu vị. Tôi có một kỉ niệm nhỏ: chị Thanh giao tôi làm cá, tôi làm
sạch, bỏ mang, mổ bụng bỏ ruột nhưng không chú ý nên lấy không hết mật trong
gan cá. Cá trôi, cá chép vốn là loại cá có mật rất đắng, nếu không lấy bỏ đi
thì nồi canh sẽ mất ngon. Các chị phát hiện cá không bỏ hết mật nên canh chua bị
đắng. Tất nhiên nồi canh chua hôm ấy mất đi một phần thơm ngon – nhưng may là hồi
đó cả lớp đều đói, liên hoan vui nên chỉ tôi và mấy chị biết chuyện này. Nhờ lần
đó mà sau này tôi biết được loại cá nào thì khi ăn phải bỏ mật, loại nào thì không
được bỏ mật khi chế biến (mật cá rô, cá quả, cá kèo… rất thơm ngon, khi chế biến
mà bỏ đi thì bị coi là chưa biết ăn cá).
Hôm đó chị Lư trổ tài món mới: chị luộc
một bó hành củ tươi để nguyên cả củ và lá, dùng cây hành luộc đó quấn cuộn một
con tôm đồng nhỏ đã luộc chín cùng một miếng thịt 3 chỉ bé tẹo và vài gia vị
khác để thành một món ăn lạ mắt nhưng rất đẹp. Hành lá xanh, củ trắng, tôm đồng
hấp màu đỏ cuộn lại xếp gọn trên đĩa. Mỗi người gắp một cuộn “xanh-trắng-đỏ”
chấm mắm đưa lên miệng mà không cần thêm gì nữa. Món này vừa lạ, vừa đẹp nhưng
mỗi người chỉ được một cuộn nên tôi không nhớ khẩu vị rõ ràng và cho đến nay
cũng chưa từng được ăn lại. Đó là món ăn rất thú vị, lần duy nhất tôi được thấy
và nếm thử trong đời.
Hình như các anh cũng mua được chút rượu
để mỗi người vài hớp nhỏ. Thực ra cũng chỉ là lấy cơm tập thể đưa về phòng ăn
chung cả lớp kèm thêm vài món cải thiện từ khoản tiền thưởng vượt khoán. Nhưng
hồi đó thành một bữa liên hoan đáng nhớ, được dịp cả lớp ăn chung với nhau. Bạn
Giang còn nhớ buổi liên hoan ấy có thêm nhiều thức ăn ngon. Thế mà anh Mo Lan trước
khi ăn đã “đùa ác”: anh múc cho chị Lư một môi đầy quả bí ngô lấy từ bếp
ăn tập thể về. Anh Lan bảo: “Ưu tiên nhường em Lư hôm nay bếp núc vất vả”…
Chị Lư thật thà lo ăn hết món“bí ngô truyền thống” được người bạn thân
quan tâm dành cho, chắc chị không còn cơ hội đụng đến món khác trong bữa cơm cải
thiện ngon lành này. Thật là quá đáng nhớ!
Chuyện được đi thử xe Honda Cub 50
Cả lớp khi đó chỉ có Âu Dương Đức có xe
Honda Cub 50 đầu tiên. Hồi đó mà có xe này là oai lắm, “oai hơn cóc” rồi. Các
lưu học sinh Lào lúc này đều có xe máy cả, đa số là Kawasaki nam màu đỏ (trước
thì chỉ có xe đạp thống nhất được mua theo chế độ cung cấp). Lớp KT21 có anh tên
Ninh cũng có cái Honda 67 màu đỏ. Nhà Âu Dương Đức xa trường gần 50km, Đức là “cậu
cả” chăm chỉ và chịu khó nên ông bố thương tình bán cả đàn vịt và mấy lò gạch để
tậu cho con trai xe máy để đi về hàng ngày. Nếu ăn ở trường thì “cậu cả” đói
không chịu được, chắc phải 3 suất một lần mới đủ!
Có vài lần Đức phải ngủ lại trường nên
phải đưa xe máy lên tầng 3 bằng cách nhờ người khiêng lên. Đức có quy định rất
rõ ràng: thằng nào khiêng lên thì được đi 1 vòng quanh khu KTX. Thế là lần
lượt bọn trẻ đều khiêng lên và được hưởng món cưỡi Honda 50 đi một vòng.
Hôm đến lượt tôi, đầu tiên được hướng dẫn
nổ máy, vào số, vặn ga, đạp phanh… Tôi
lên xe trước nhà B3, sau vài loạng choạng thì ổn định được tay lái và đầu tiên
là phóng đến hết nhà B4 – khu nhà có nhiều nữ sinh khoa Trồng trọt, Chăn nuôi ở.
Có lẽ nhiều người nghe tiếng xe thấy lạ nên ra nhìn và chắc chắn là được oai mấy
phút khi xe vòng qua và vòng lại. Sau đó lên đến hết KTX B1, B2 rồi trở về B3 làm
nghĩa vụ “cõng xe” è cổ lên tầng 3. Chỉ thế thôi mà Âu Dương Đức đã ban tặng cho
bọn tôi được “nếm” món tự lái xe máy. Lần đầu tiên được biết cảm giác mùi xăng,
khói xe, tiếng nổ, gió qua tai và quan trọng là cảm giác nhiều người nhìn theo
mình lái xe, nhất là mấy cô em trong khu KTX nữ. Vào năm đó, hình như cũng do cái
xe “của nợ” này mà Âu Đức đã có vài cái răng cửa đã đổi sang màu vàng thì phải[2]?
Mãi sau này, vào khoảng 1982, tôi và
Bính, Giang lại được nếm trải đi xe Honda Cub 50 trên đường thành phố Cần Thơ,
xe của anh bạn tên Châu, bác sĩ Bệnh viện 121.
Một hôm ăn tối về thì tôi bị đau bụng rất
dữ dội và được đưa lên bệnh xá trường. Khi đó trời tối mà tôi vẫn cứ nôn ói rất
khủng khiếp. Tại bệnh xá trường, người ta chỉ theo dõi chứ không có biện pháp
gì. Gần khuya tôi vẫn ói ra chất mật xanh rất đắng trong miệng. Thế là người ta
nghi tôi bị “đau gì đó trong bụng” nghiêm trọng nên gọi xe đưa đi cấp cứu tại Bệnh
viện đa khoa Đức Giang. Nhiều anh em trong lớp nói tôi cần đi gấp vì nếu đau ruột
thừa sẽ rất nguy, phải cấp cứu càng sớm càng tốt. Chỉ mình tôi và một nhân viên
bệnh xá đi xe trường lên Bệnh viện Đức Giang làm thủ tục nhập viện. Tôi ở phòng
cấp cứu đêm đó, khi đến viện vẫn còn nôn mật xanh thêm một lần nữa rồi may mắn
mọi thứ êm dần, sáng dậy khỏi luôn.
Sáng hôm sau có anh Ngọc, anh Hợp và mấy
anh em khác đạp xe đến thăm. Tôi thấy ổn nên xin xuất viện luôn. Ngồi sau xe đạp
anh Ngọc về trường nghe kể mọi người lo lắng cho tôi. Đến trưa tôi thấy có người
báo xuống tầng 1 đón khách. Tôi chạy ra thấy anh Đỗ - anh trai tôi – đến thăm.
Thì ra khi tôi đi viện có ai đó đã giúp tôi gọi điện báo cho anh tôi biết. Sáng
đó anh đến báo cáo cơ quan rồi đạp xe qua bệnh viện thăm tôi. Đến viện thì tôi
đã về trường nên anh xuống trường luôn. Anh mừng vì tôi đã ổn định nên vào
phòng ngồi chơi chút rồi về để kịp buổi làm việc chiều. Tôi xuống tiễn anh thấy
anh đạp xe về giữa trời trưa nắng nóng, chiếc nón lá cũ anh mượn của ai đó đã
gãy vành thành hình méo mó trên đầu anh. Tôi nhìn theo thương anh quá đỗi, giá
tôi thì tôi đã không dám đội cái nón cũ méo đó lên đầu…
Chuyện đi xem tivi ở doanh trại quân đội
Hồi đó, vì có chỗ có thể nhảy qua tường,
vượt mương bảo vệ ngoài để ra làng (thôn An Đào) nên chúng tôi thường ra doanh
trại đơn vị quân đội gần đấy xem tivi. Đến doanh trại cạnh nghĩa địa Gò Cung chắc
cũng cỡ hơn 1 km. Đơn vị tên lửa này trước đây anh rể tôi cũng đã từng đóng
quân hồi tôi ra trường nhập học cuối 1975, nhưng sau đó anh đã chuyển đến đơn vị
ở Hòa Bình. Các trại ở đây đều xây kiểu nhà cấp 4, cứ tối lại đưa cái tivi kê
ra sân cho lính và cho phép cả dân làng vào xem.
Hồi đó tivi đang có phim “Trên từng
cây số”[3],
phim tình báo của Bulgaria có diễn viên đóng vai De-a-nov nổi tiếng và diễn
viên hài đi theo tên Bom-bov. Bombov dáng thấp lùn, đầu hói cao, phản diện với
vai Deanov cao ráo đẹp trai. Deanov như người sửa sai lầm cho Bombov càng làm nổi
bật chiến công của Deanov. Phim dài 26 tập, được phát tối chủ nhật hàng tuần
trên tivi nên rất nhiều lần chúng tôi được đến xem ở doanh trại đơn vị này.
Vì người xem lại lẫn lộn lính, sinh
viên, thanh niên trong làng nên đôi khi cãi cọ xô xát nhau. Tôi có kỉ niệm về
chuyện này.
Hồi đó nhờ tiêu chuẩn phiếu vải 5m nên năm
thứ 2 tôi đã mua được một quần simili và cái áo sơ mi vải phin trắng. Nhờ anh
Trần Duy Học mà cả phòng tôi đều may quần từ hiệu may của ông thợ phố chợ Như
Quỳnh - theo anh Học thì ông thợ này may giỏi nhất vùng. Chúng tôi phải đi bộ
(khoảng hơn 5km), sâu vào chợ Như Quỳnh để tìm hiệu may của ông. Có được bộ quần
áo tươm tất nhất nên cứ ra khỏi nhà là diện, đi học hay đi xem tivi tối cũng cứ
“nhất bộ” diện tuốt.
Một hôm có đám cự cãi gì đó của bọn thanh
niên trong làng trên đường chúng tôi đi xem tivi và bỗng nghe bụp một cái, tôi
bị vật gì đó mềm ném ngay sau gáy cổ chiếc áo trắng đang mặc. Tôi không thấy
đau nhưng sờ lại thấy có gì dính ướt. Rơi bên dưới là một quả thị vỡ bẹp – thì
ra kẻ nào đó đã ném nhau bằng quả thị chín và không may trúng vào lưng áo tôi. Lúc
đi xem về cởi áo mới thấy một xết đen nâu đậm bám rịt vào phía sau cổ áo trắng
rất rõ, một vết bẩn hình quả thị chín vỡ. Tôi vội đi giặt ngay nhưng không sao
xóa được dấu vết nhựa quả thị chín. Thế là xong, coi như mất chiếc áo trắng gọi
là sang nhất mãi đến năm thứ 3 mới sắm được. Tôi lại phải quay lại cái áo bộ đội
chất vải Tô Châu đã mặc từ năm thứ nhất. Ôi cái áo trắng mới đã có số phận hẩm
hiu quá. Kẻ nào ném nhau trong đám đông lại tìm đúng để phá mất cái áo trắng
duy nhất tôi mới mua được. Hè năm đó tôi phải đi Thị xã Thanh Hóa để nhuộm
thành cái áo màu tím than mặc tiếp sau này.
Chuyện diễn viên Bom-bov có cái đầu to
hói cũng liên quan đến một chuyện vui khác. Hồi ấy Trưởng khoa Kinh tế nông
nghiệp – thầy Phan Trọng Đỉnh cũng thấp lùn, đầu to, hói nên có người nói giống
Bom-bov. Một hôm thầy Đỉnh nghe được ai đó nói ông Bom-bov bắt xếp hàng đi ăn
cơm. Thầy Đỉnh nghe thế lại tưởng nhầm bọn sinh viên nói ông là Pol Pot. Có một
lần họp ông nói: tôi muốn anh em đi ăn cơm xếp hàng trật tự thì người ta lại bảo
tôi là ác ôn như Pol Pot – Ieng Sari. Cái nhầm của thầy có lẽ là thầy không được
xem phim “Trên từng cây số” như chúng tôi.
Vài chuyện khác trong tổ 1
Anh Học và anh Thoại thành đôi bạn thân
thiết nhất trong phòng. Hôm anh Học về quê anh Thoại đi lễ Đền Hùng, anh kể nhiều
chuyện hay, lại thêm có cái mũ lá cọ to vành đội trông “rất ngầu”.
Lúc này anh Thoại và chị Thanh KT18 (cùng
quê Vĩnh Phú) đã yêu nhau nên mỗi khi anh chị đi chơi về thường kể những chuyện
cho bọn trẻ chúng tôi nghe. Nào là hôn nhau thế nào, đấu lưỡi ra sao… Chẳng rõ bao
nhiêu thật, bao nhiêu phịa nhưng thích nghe anh kể lắm. Bọn trẻ gọi chuyện
phịa của anh là chuyện “hệ số phi-a – phi a phia nặng phịa”. Tối nào anh
đi chơi về cũng bắt anh nói vài chuyện “hệ số phi-a” trước khi ngủ để cười với
nhau. Anh Thoại có cái mũi cao, mặt khá điển trai, lại có lối nói rất từ tốn
nên chuyện của anh hấp dẫn lắm. Sau này anh Thoại và chị Thanh đã lập gia đình
khi ra trường. Hồi anh công tác ở Sở Lao động Vĩnh Phú, tôi đã có dịp đến thăm
anh và gia đình.
Anh Thoại hay trêu Tuấn (nhái) - khi đó
anh Tuấn được phân công ngủ ở Tổ 1 chúng tôi. Anh Thoại nói: “Tuấn ơi, mày
có biết hôm trước trong phòng ta có con chuột chù chạy bằng 3 chân không?” Tuấn
bảo không biết. Anh rù rì nói: “Tao thấy chuột chù từ trong đôi giày của mày
ra, nó chạy 3 chân, còn 1 chân nó bịt mũi. Nó kêu với mấy con khác: chúng mày
ơi, ra ngay kẻo vào đấy ngạt mũi, viêm phổi chết luôn đấy”. Ô hô, hôi như
chuột chù mà còn bịt mũi sợ viêm phổi thì đôi giày của Tuấn (nhái) phải hôi cỡ
nào?
Anh Học thì có món say thuốc Lào rất độc
đáo, trước khi đi ngủ là anh chuẩn bị sẵn chăn màn, hút một điếu rồi lăn kềnh
ngay vào giường để cảm nhận cái say của thuốc lào đưa anh đi dần vào giấc ngủ.
Kiểu đó như là trạng thái lên mây trước giấc ngủ - tôi biết là rất sướng nhưng vì
không biết hút thuốc lào nên không dám thử.
Một chuyện khác: có một kẻ trong phòng
hồi chiều ăn cơm về đã lấy riêng một cốc để dành đưa vào hòm đầu giường, khóa lại.
Anh ta tính đi chơi tối về sẽ có nước uống. Thế là anh Học biết nên đã tìm cách
lắc mạnh cái hòm ấy cho nước đổ ra trong hòm. Khi kẻ kia đi chơi về biết là đổ
nước nhưng không dám kêu vì đã ích kỉ giấu cho riêng mình một cốc nước – tất
nhiên là lấy mất phần của kẻ khác!
Lại một chuyện nữa: một kẻ có chè Thái Nguyên
rất ngon nhưng để dành kĩ lắm, không dám pha mời mọi người. Thế là một hôm anh
ta đi chơi tối bị nhóm anh Học lấy ra pha uống với nhau. Khi uống xong thì lại đem
chính bã chè ấy ra bếp “rang sao lại” cho thật khô rồi gói vào để chỗ cũ. Kẻ
kia đi chơi về được mời uống trà, khen trà ngon mà không biết đấy chính là trà
của mình. Còn món “rang sao lại” thì không thấy kẻ đó nói gì!
Vẫn không có chuyện tình yêu trai gái
trong đám trẻ chúng tôi. Cả lớp chắc rõ nhất là đôi anh Thoại – chị Thanh, sau
này là anh Trí – chị Lệ (DT20). Sau khi đi thực tập giáo trình lần 1 về thì nghe
nói có thêm những thân thiết của Mác, Đức (tổ 3) với một vài bạn trong lớp và cả
với những thanh nữ làng Cửu Việt, nhưng có lẽ cũng chưa thành chuyện yêu đương
rõ ràng gì. Hình như Chiến cũng bắt đầu yêu Hương (KT19) khi cùng đi thực tập một
điểm – cả hai lại cùng quê Thái Bình. Chuyện tình yêu khi đó vẫn là chuyện
không khuyến khích, nhưng có lẽ hầu hết bọn trẻ chúng tôi cũng chưa đủ trình
độ để thành nên chuyện tình yêu nào cả.
Hồi đó, chúng tôi cũng thấy anh Nguyễn
Văn Ngọc, anh Vũ Đình Hòe có vợ ra thăm trường. Các anh được bố trí ở cùng vợ ở
khu nhà khách ngoài cổng trường mỗi khi vợ đến thăm. Dạo đó tôi cũng thấy anh
Hòe giúp nhiều người mua được vải pho Lào (vì anh Đông Hà, có lẽ nhiều người
buôn được vải từ Lào mang về).
Lúc này, anh Nguyễn Đăng Hợp đã có con
gái thứ 2. Hôm mọi người đến thăm, anh Hợp nói dối là sinh con trai, đã bị anh
Khang bóc phốt “kiểm tra” phát hiện chuyện con trai bị bà mụ “nặn lộn”.
Tôi còn nhớ chị Thu cười khi anh em đến thăm lần ấy.
*
* *
Ái chà, cũng chỉ còn vài kí ức chuyện hồi
ấy của chúng tôi – mà đã gần 50 năm rồi đấy. Những năm 1977-1978 khó khăn gian
khổ đã giúp chúng tôi vượt qua và trưởng thành sau này. Tôi nghĩ những chuyện
tôi ghi lại ở đây là toàn vui cả - những trò vui tạo những “cố kết” một thời
trong tâm khảm trắc ẩn chúng tôi một thời sôi nổi.
Nghĩ đến, nghĩ lại… dường như cũng có
chút tự hào nho nhỏ!
[1] 17-2-1979 mới xảy ra chiến tranh biên giới Việt -
Trung
[2] Một lần Âu Dương Đức đến lớp đã bị tai nạn ngã gẫy răng cửa, nghe nói đụng ai đó ở ngay đường từ Trâu Quỳ vào trường. Đức kín đáo nên không kể với ai một cách rõ ràng chỉ nói một bà chị đi xe đạp bỗng nhiên từ trong ngõ “phọt ra” nên không tránh kịp.
[3] “Trên từng cây số” là bộ phim truyền
hình Bulgaria kể về cuộc chiến của nhân dân Bulgaria trong Thế chiến thứ 2. Diễn viên thủ vai thiếu tá Deanov
là Stefan Lambov Danailov sau này từng là Bộ trưởng Bộ Văn hóa Bulgaria từ 2005-2009; Vai đại úy
Bômbốp do nghệ sĩ nhân dân Grigor Vachkov đóng. Tham khảo tại: https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%AAn_t%E1%BB%ABng_c%C3%A2y_s%E1%BB%91
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét